Ang Pagtatraydor kay Andoy.

Bata pa lang ako, paborito ko nang subject ang kasaysayan. Noong elementary ako, pinakamataas palagi ang grado ko sa Sibika at Kultura. Karamihan ng mga bata ngayon eh hindi na alam kung ano yon dahil sa Makabayan. Kapag kuhanan ng card sa klase, palagi kong ipinamamarali ang mataas grade sa Sibika. Yun ang una kong binabanggit sa nanay ko, para di niya ako pagalitan kasi mababa ako sa Math.

Ironically, hindi ako magaling sa petsa at pangalan. Minsan nalilito pa rin ako kung Marso o Abril lumapag si Magellan sa Limasawa. Basta ang alam ko lang eh 1521 yon. At kung Marso man o Abril, hindi ko alam kung 18 o 21.

Sa Sibika at Kultura ko unang nakilala si Andres Bonifacio. Para madaling maituro ang mga klase, nasanay ang mga guro natin na gumamit ng stereotypes (na sobrang mali. tsk. Pero Happy Teacher’s Day pala) sa mga tao sa kasaysayan, tulad ni Jose Rizal na dapat ay laging naka coat at kurbata, o ni Gabriela Silang na parang misis na hindi mo pwedeng under-in dahil palagi kang susunduin sa beerhouse sakay ng kabayo at may dalang itak. Si Bonifacio, nakilala ko bilang yung palaging galit na nagwawala. Sa sobrang galit niya sa mga Kastila, nagsusuot siya ng pulang pantalon para ipakita ito.

Sa kolehiyo na lang ako nagkaroon ng mas malakin oportunidad para pag aralan si Bonifacio. Side-by-side pinag aralan ko siya kasama ni Rizal. Kakaunti man ang nalaman ko (at di kasing dami ng kay Rizal, dahil kaunti din ang nagsusulat tungkol kay Bonifacio) ay sapat na para sa akin na maikonekta si Bonifacio sa mga kagananapan ngayon. Isang remarkable na obserbasyon ko ay si Bonifacio ay isa sa mga unang biktima ng pulitikal na execution. Isang persekusyon na hindi ibinigay sa kanya ng mga dayuhang mananakop, kundi ng mismong mga kapwa niya Pinoy.

Kaisa isang litrato ni Andres Bonifacio

Hindi na lang ako maglalagay ng mga petsa. Nagsimula ang lahat sa halalan sa Tejeros kung saan nahalal si Bonifacio bilang kalihim interyor ng Katipunan. Prinotesta ni Daniel Tirona ang pagkakapanalo ni Bonifacio dahil hindi dapat umano hawakan ang posisyon ng isang taong walang titulo ng abugasya. Doon nagsimulang magkainitan dahil sa bastusan, nagkatutukan ng baril, at walk out-an. Nauwi na nga ang hidwaan sa pagkakaroon ng paksyon sa loob ng Katipunan. Nanumpa si Emilio Aguinaldo bilang pangulo, na inofficiate ng isang paring Katoliko. Di nagtagal, ipinahuli ng pamahalaan ni Aguinaldo si Bonifacio.  Hinatulan ng pamahalaan ni Emilio Aguinaldo si Andres Bonifacio at Procopio Bonifacio ng sedisyon, pagtatraydor at pagtatangkang paslangin si Aguinaldo. Pinatay sila sa Maragondon Cavite.

Hanggang ngayon, sa personal kong perspektiba, hirap akong maintindihan kung bakit vinevenerate ng edukasyon at pamahalaan natin si Emilio Aguinaldo. Sa inililikhang kasaysayan ng ating pamahalaan, kinikilala si Emilio Aguinaldo bilang unang pangulo, hindi si Bonifacio. Pero kung iisipin mo, nakisakay lang naman sa kilusan ni Bonifacio si Aguinaldo, at nagmarunong hanggang maging pinuno. Kumbaga, lahat ng binuong pundasyon ni Bonifacio ay si Aguinaldo lang ang nakinabang.

Namomroblema tayo sa kasalukuyang panahon ng kurapsyon, pagiging ganid sa kapangyarihan ng mga pinuno, batuhan ng putik kapag halalan, pulitikal na pamamaslang, at mga “skeletons in the closet” ika nga ng mga pinuno natin. Nabibigyang linaw ako ng pinag ugatan ng lahat ng ito kapag binabalikan ko kung paano namatay si Bonifacio. Mud slinging ni Daniel Tirona sa halalan, kulang kulang na ebidensya at hindi conclusive na mga kaso pero may mga hatol, pagiging ganid sa kapangyarihan ni Aguinaldo, paggamit ng dahas para makamit ang mga pulitikal na interes, hidwaan sa loob ng pamahalaan, at pagtatraydor ni Aguinaldo sa sambayanan (lumaban si Aguinaldo sa mga Amerikano, pero nung maitatag ang Commonwealth sa bansa ay tumakbong pangulo nito. Natalo siya kay Manuel Quezon.)

Ang kasaysayang sinusundan ng pamahalaan natin ay iyong kasaysayang binuo ng mga Amerikano sa atin. Maiuugat ito doon sa pagkilala kay Aguinaldo bilang pangulo sa halip na si Bonifacio. Mas kinikilala na First Philippine Republic ang itinatag ni Aguinaldo, sa halip na iyong itinayong rebolusyonaryong pamahalaan ni Bonifacio. Pero hindi ko talaga ma-take at uulit ulitin ko, eh tumakbo si Aguinaldo sa pamahalaang Commonwealth, itinatag ng pamahalaang kumitil sa buhay ng maraming mahuhusay na heneral ng Katipunan (del Pilar, Sakay, etc.)

Dumadaluyong hanggang sa kasalukuyan ang hidwaan ng mga Bonifacio at Aguinaldo. Sa isang panayam ng GMA 7 sa magkabilang panig, nag iiringan pa rin sila at ramdam pa rin ang samaan ng loob. Kung iisipin mo nga naman, iba rin ang naging resulta ng mga mga ginawa ni Aguinaldo noon sa Katipunan. Sa buong kurso ng kasaysayan ng bansa at magpahanggang ngayon, nakapuwesto sa pamahalaan natin ang mga Aguinaldo:

  • Cesar Virata, punong ministro ni Marcos, grand nephew ni Aguinaldo
  • Sec. Joseph Abaya ng DOTC, apo sa tuhod
  • Former Kawit Mayor Reynaldo Aguinaldo, apo ni Emilio Jr
  • Orange Aguinaldo IV, asawa ni Bernadette Sembrano, vice Mayor ng Kawit, anak ng kapatid ni Reynaldo Aguinaldo
  • Emilio Aguinaldo V, nanalong konsehal noong 2007 ng Imus
  • Si Lito na tatay ni Emilio V, konsehal din dati ng Imus
  • Si Peter Aguinaldo Abaya na kapatid ni DOTC Sec, ang huling balita ko eh general manager ng Philippine Reclamation Authority

Pero sa mga Bonifacio, hindi ko alam kung may mga nakapuwesto sila sa pambansang pamahalaan. Ang katangi tangi lang na palaging lumilitaw para magbigay liwanag sa mga pangyayari sa buhay ni Bonifacio ay ang kanyang apo sa kapatid niyang si Procopio (na kasama niyang pinaslang sa Cavite) na si Atty. Gregorio Bonifacio. Naglecture siya dito sa UP noong nakaraang linggo. Nalaman ko lang eh tapos na.

Nagpapatuloy ang mga pangyayari ng 1897 sa kasalukuyan. Yan yung isang mahalagang aral na natutunan ko dito. Kung pinapapurihan man natin ang isang traydor, o pinababayaan ang isang bayani ay labas na sa usaping ito. Habambuhay lang tayong nafufrustrate sa isang mali na sana ay naitama noon. Pero kung naniniwala tayong may kapabilidad tayong baguhin ang siklo ng mali, ba’t hindi natin gawin ngayon diba?

Pahabol na lang, sa hinaba haba ng pananatili ng mga Aguinaldo sa puwesto, napakaraming naipangalan sa kanilang mga lugar. Aguinaldo Highway, Aguinaldo, Cavite, Emilio Aguinaldo College at marami pang iba.

Hindi ko lang alam kung matutuwa ba si Gat Andoy sa lugar na ipinangalan sa kanya.

LAST PAHABOL: Lahat ng hinanakit ko kay Aguinaldo ay kayang sumahin ng kantang ito ng RSP.

Advertisements

Tags: , , , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: